Święta mała Arabka, która upokorzyła piekło – kim była?

Święta Mariam Baouardy, nazywana Małą Arabką, była karmelitanką bosą pochodzącą z Palestyny. Określenie „ta, która upokorzyła piekło” nie oznacza fizycznego zwycięstwa nad demonami, lecz duchowy triumf pokory, posłuszeństwa i cierpliwego znoszenia cierpienia. W chrześcijańskiej interpretacji właśnie taka postawa odbiera złu jego siłę.

Kim była Mała Arabka?

Mariam Baouardy urodziła się 5 stycznia 1846 roku w Abellin, niedaleko Nazaretu, w rodzinie katolików obrządku melchickiego. Jej życie od dzieciństwa było naznaczone ubóstwem, stratą i głęboką religijnością. Po śmierci rodziców została rozdzielona z młodszym bratem i trafiła pod opiekę krewnych.

W wieku nastoletnim odmówiła małżeństwa, ponieważ pragnęła całkowicie poświęcić się Bogu. Później pracowała jako służąca w Aleksandrii, Bejrucie i Marsylii. W Marsylii wstąpiła najpierw do Zgromadzenia św. Józefa, a w 1867 roku została przyjęta do Karmelu w Pau. Tam otrzymała imię zakonne Maria od Jezusa Ukrzyżowanego.

Wspólnota powierzała jej przede wszystkim proste prace. Jako siostra konwerska zajmowała się między innymi kuchnią, pralnią i ogrodem. Nie był to wybór wynikający z braku wartości czy znaczenia. Przeciwnie, Mariam przyjmowała tę drogę jako szkołę pokory i posłuszeństwa. Później uczestniczyła także w zakładaniu klasztoru w Mangalore w Indiach oraz fundacji w Betlejem.

Jakie dary przypisywano Mariam Baouardy?

Świadectwa dotyczące Małej Arabki opisują liczne doświadczenia mistyczne. Kościół nie traktuje ich jako celu świętości. W duchowości karmelitańskiej ważniejsze od niezwykłych zjawisk są wiara, pokora, posłuszeństwo i miłość. Z tego powodu opisy charyzmatów Mariam należy czytać jako świadectwa hagiograficzne, a nie jako relację o faktach empirycznych możliwych do powtórzenia.

W przekazach dotyczących jej życia pojawiają się między innymi:

• Ekstazy – stany głębokiego zjednoczenia z Bogiem, przeżywane w różnych miejscach, także podczas modlitwy i pracy.
• Stygmaty – opisy ran związanych z męką Chrystusa, w tym ran korony cierniowej i pięciu ran na ciele.
• Lewitacje – świadectwa sióstr mówiące o jej unoszeniu się podczas ekstazy, między innymi na drzewie.
• Bilokacja i poznanie rzeczy odległych – przypisywane jej doświadczenia obecności w odległych miejscach oraz wrażliwości na cierpienie innych ludzi.
• Dar proroctwa – przekazy o słowach dotyczących osób, wspólnot i przyszłych wydarzeń.

Właściwa ocena takich zjawisk wymaga ostrożności. Sama obecność nadzwyczajnych doświadczeń nie dowodzi jeszcze świętości. W przypadku Mariam uwagę zwracano przede wszystkim na jej sposób reagowania: nie szukała rozgłosu, przyjmowała polecenia przełożonych, wykonywała najniższe prace i nie uważała siebie za osobę ważną. Jej duchowość koncentrowała się na Chrystusie oraz na działaniu Ducha Świętego.

Duch Święty w życiu Małej Arabki

Mariam mówiła o Duchu Świętym jako o Pocieszycielu i świetle prowadzącym człowieka do Jezusa. Zachęcała, aby wzywać Go przed modlitwą i przed każdą pracą. W jej przekazach Duch Święty nie jest jedynie tematem teologicznym, lecz Osobą, której należy zaufać, prosząc o światło, ochronę i rozeznanie.

„Duchu Święty, natchnij mnie. Miłości Boża, pochłoń mnie. Z Jezusem błogosław mi”.

To początek modlitwy przypisywanej św. Mariam. Jej dalsza część jest prośbą o zachowanie od zła, złudzenia i niebezpieczeństwa. Modlitwa dobrze oddaje jej postawę: uznanie własnej słabości, zwrócenie się ku Bogu i rezygnację z polegania wyłącznie na sobie.

Na czym polegało „upokorzenie piekła”?

Wyrażenie „upokorzyła piekło” ma charakter religijnej metafory. Nie opisuje pojedynku, w którym Mariam miałaby własną mocą pokonać siły demoniczne. Odnosi się do przekonania, że zło zostaje pokonane przez człowieka, który nie odpowiada pychą na cierpienie, nie porzuca wiary pod wpływem lęku i pozostaje wierny Bogu.

W opowieściach o Małej Arabce pojawiają się opisy dręczeń demonicznych. Trzeba jednak odróżnić język hagiografii od precyzyjnych kategorii duszpasterskich. Nie każde doświadczenie duchowego cierpienia można nazwać opętaniem. W teologii mistycznej, zwłaszcza w tradycji św. Jana od Krzyża, mówi się o biernym oczyszczeniu, czyli o bolesnym doświadczeniu, w którym człowiek zostaje ogołocony z poczucia bezpieczeństwa i własnej kontroli.

W przypadku Mariam cierpienie było interpretowane jako udział w męce Chrystusa i jako ofiara za innych. Nie oznacza to, że cierpienie samo w sobie jest dobre albo że należy szukać bólu. Sens tej duchowości polega na sposobie przeżywania doświadczeń, których nie można było po prostu usunąć. Mariam odpowiadała modlitwą, posłuszeństwem i oddaniem Bogu.

Właśnie tu znajduje się sens „upokorzenia piekła”. Zło miało wzbudzić rozpacz, bunt i rezygnację, lecz według świadectw nie osiągnęło tego celu. Mariam po kolejnych cierpieniach powtarzała, że ofiaruje je Jezusowi i przyjmuje to, na co Bóg pozwala. Jej „bronią” nie była agresja, lecz pokora, która w chrześcijaństwie jest przeciwieństwem pychy przypisywanej złu.

Przesłanie świętej Mariam dla współczesnych

Mała Arabka zmarła w Betlejem 26 sierpnia 1878 roku, po wypadku na budowie klasztoru i komplikacjach związanych ze złamaniem ręki. Jej wspomnienie liturgiczne przypada 25 sierpnia. Kościół uznał jej świętość, a jej życie pozostaje związane szczególnie z duchowością Karmelu i pobożnością do Ducha Świętego.

Jej przesłanie można ująć w kilku prostych wskazaniach:

• Wzywaj Ducha Świętego przed modlitwą, pracą i ważnymi decyzjami.
• Przyjmuj pokorę jako prawdę o sobie, a nie jako poniżenie narzucone przez innych.
• Nie traktuj nadzwyczajnych zjawisk jako celu, ponieważ o wartości życia decydują wiara, miłość i wierność.
• Ofiaruj Bogu cierpienie, którego nie możesz usunąć, ale nie szukaj bólu i nie rezygnuj z rozsądnej pomocy.
• Wykonuj powierzone zadania z miłością, nawet gdy są proste i niewidoczne dla innych.

Św. Mariam Baouardy, czyli Mała Arabka, „upokorzyła piekło” nie przez niezwykłe zjawiska, lecz przez wytrwałe trwanie przy Bogu. Jej historia pokazuje, że w perspektywie chrześcijańskiej ostateczne zwycięstwo nad złem dokonuje się przez pokorę, posłuszeństwo i miłość silniejszą od lęku.