15 sierpnia – jakie to święto?

15 sierpnia to w Polsce dzień ustawowo wolny od pracy, ponieważ tego samego dnia przypadają dwa ważne święta. W Kościele katolickim obchodzone jest Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, znane w polskiej tradycji jako Matka Boska Zielna. Państwo świętuje natomiast Święto Wojska Polskiego, ustanowione w rocznicę Bitwy Warszawskiej z 1920 roku.

Dwa wymiary święta 15 sierpnia

Data 15 sierpnia łączy wymiar religijny, ludowy i państwowy. Dla katolików jest to uroczystość Wniebowzięcia NMP, zaliczana do świąt nakazanych. Dla całego państwa – Święto Wojska Polskiego, będące hołdem dla żołnierzy oraz pamiątką zwycięstwa nad Armią Czerwoną.

Najważniejsze znaczenia tego dnia można ująć w dwóch punktach:

• Wymiar religijny – wiara, że po zakończeniu ziemskiego życia Maryja została wzięta do nieba z duszą i ciałem.
• Wymiar państwowy – upamiętnienie Bitwy Warszawskiej z 1920 roku, nazywanej także „Cudem nad Wisłą”.

W rezultacie 15 sierpnia jest jednocześnie uroczystością kościelną, świętem tradycji ludowej i dniem ważnym dla polskiej historii.

Wniebowzięcie NMP i tradycja Matki Boskiej Zielnej

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny oznacza w nauczaniu Kościoła katolickiego, że Maryja po zakończeniu ziemskiego życia została z ciałem i duszą wzięta do chwały nieba. Dogmat ten ogłosił papież Pius XII w 1950 roku w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus. Sama uroczystość jest jednak znacznie starsza i była obchodzona już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Dogmat nie rozstrzyga, czy Maryja przed Wniebowzięciem umarła. Dlatego w tradycji chrześcijańskiej spotyka się także określenie „Zaśnięcie Matki Bożej”. Nie należy utożsamiać religijnego dogmatu z ludowymi opowieściami i obrzędami, które przez stulecia narosły wokół tego święta.

W Polsce 15 sierpnia nazywa się często świętem Matki Boskiej Zielnej. Nazwa wiąże się z przekonaniem, że Maryja jest opiekunką pól, plonów, ziół, kwiatów i owoców. Wierni przynoszą do kościołów bukiety, nazywane w różnych regionach między innymi zielami, równiankami albo ograbkami. W takich wiązankach mogą znaleźć się:

• zioła, na przykład mięta, macierzanka, bylica, piołun lub krwawnik,
• kwiaty polne i ogrodowe, w tym chabry,
• kłosy zbóż, len, makówki i inne rośliny związane z pracą na roli,
• warzywa, owoce, gałązki leszczyny z orzechami lub późne wiśnie.

Święcenie bukietów jest znakiem wdzięczności za plony oraz prośbą o błogosławieństwo i ochronę. Dawniej poświęcone rośliny przechowywano w domu, wykorzystywano w naparach albo okadzano nimi gospodarstwo. Współcześnie zwyczaj ma przede wszystkim wymiar religijny i kulturowy. W wielu miejscowościach nadal przynosi się do kościołów kolorowe bukiety z kwiatów, ziół i kłosów zbóż.

Dlaczego 15 sierpnia to Święto Wojska Polskiego?

Państwowy charakter tej daty odnosi się do Bitwy Warszawskiej, stoczonej w sierpniu 1920 roku podczas wojny polsko-bolszewickiej. 15 sierpnia wojska polskie rozpoczęły działania, które doprowadziły do odparcia ofensywy Armii Czerwonej. Zwycięstwo miało znaczenie nie tylko militarne. Pomogło obronić odzyskaną przez Polskę niepodległość i zatrzymało marsz wojsk bolszewickich na zachód Europy.

Bitwa Warszawska przeszła do polskiej pamięci jako „Cud nad Wisłą”. Święto Wojska Polskiego jest więc rocznicą tego zwycięstwa oraz wyrazem pamięci o żołnierzach, którzy walczyli w obronie państwa. Tego dnia odbywają się uroczystości wojskowe, a w Warszawie organizowane są między innymi defilady i prezentacje sprzętu.

Nie oznacza to, że święto państwowe i uroczystość kościelna mają wspólne pochodzenie. Są to dwa niezależne powody obchodzenia 15 sierpnia, które z czasem zostały połączone w kalendarzu i polskiej tradycji.

Znaczenie 15 sierpnia w Polsce

15 sierpnia łączy duchowość, przywiązanie do tradycji rolniczej i pamięć o wydarzeniu ważnym dla niepodległości Polski. Dla osób wierzących jest to dzień Wniebowzięcia NMP i udziału w świątecznej liturgii, dla wielu rodzin także czas święcenia ziół i plonów. W wymiarze państwowym pozostaje natomiast okazją do oddania hołdu żołnierzom oraz przypomnienia znaczenia Bitwy Warszawskiej.