Co to jest święto Mawlid an-Nabi i jak jest obchodzone?

Mawlid an-Nabi to obchody narodzin proroka Mahometa. Nie jest to święto nakazane wszystkim muzułmanom przez Koran ani jednolita praktyka całego islamu, dlatego w części społeczności ma przede wszystkim wymiar kulturowy, a w innych budzi sprzeciw religijny. Obchody przypadają w trzecim miesiącu kalendarza muzułmańskiego, rabi al-awwal, lecz ich data zależy od tradycji sunnickiej lub szyickiej.

Czym jest święto Mawlid an-Nabi?

Nazwa Mawlid an-Nabi, spotykana także w formach Maulid lub Eid Milad un-Nabi, oznacza uroczystość upamiętniającą narodziny Mahometa. Rabi al-awwal jest trzecim miesiącem kalendarza księżycowego, więc w kalendarzu gregoriańskim data święta zmienia się z roku na rok.

W tradycji sunnickiej Mawlid najczęściej przypada 12. dnia rabi al-awwal, a w tradycji szyickiej – 17. dnia tego miesiąca. Różnica ta bywa określana jako okres jedności muzułmańskiej, ponieważ obejmuje dni, w których obie wspólnoty wspominają narodziny proroka.

Dlaczego Mawlid budzi kontrowersje?

W Koranie i sunnie, czyli tradycji przypisywanej Mahometowi, nie ma nakazu obchodzenia jego urodzin. Sam prorok nie ustanowił takiej uroczystości jako obowiązku religijnego. Z tego powodu część muzułmanów traktuje Mawlid jako późniejszą tradycję społeczną, a nie święto wynikające bezpośrednio z podstawowych tekstów islamu.

Spór wiąże się z pojęciem bidah. W tym kontekście oznacza ono innowację w praktykach religijnych, która nie ma wystarczającej podstawy w Koranie ani sunnie. Dla przeciwników Mawlid wprowadzenie uroczystego świętowania narodzin proroka do kalendarza religijnego jest właśnie taką niepożądaną nowością. Ruchy odwołujące się do rygorystycznej interpretacji islamu, w tym wahhabizm, odrzucają tę praktykę. Dlatego Mawlid nie jest obchodzony między innymi w Arabii Saudyjskiej, choć sytuacja może zależeć od lokalnych zwyczajów i oficjalnej polityki państwa.

Inni muzułmanie uznają natomiast, że wspominanie życia Mahometa, recytowanie tekstów religijnych i organizowanie spotkań wspólnotowych nie musi oznaczać ustanawiania nowego obowiązku wiary. W tych społecznościach Mawlid funkcjonuje jako tradycja religijno-kulturowa. Nie należy więc zakładać, że każdy muzułmanin obchodzi to święto albo że jego obchody mają wszędzie taki sam status.

Najważniejsze różnice stanowisk można ująć następująco:

• Brak nakazu w Koranie – tekst święty islamu nie ustanawia święta narodzin Mahometa.
• Bidah – część uczonych i wspólnot uznaje Mawlid za niepożądaną innowację religijną.
• Tradycja wspólnotowa – inni traktują uroczystość jako dopuszczalne wspomnienie proroka i okazję do integracji.
• Różne podejście państw – w jednych krajach Mawlid jest świętem publicznym, a w innych nie jest obchodzony oficjalnie.

Jak obchodzone jest Mawlid?

Forma uroczystości zależy od kraju, szkoły religijnej i lokalnej tradycji. W niektórych miejscach wierni spotykają się w meczetach, gdzie opowiadają historie z życia Mahometa, jego rodziny i towarzyszy. Organizowane są także recytacje wierszy, modlitwy, śpiewy religijne oraz madih – utwory sławiące proroka.

W Maroku skala obchodów różni się między regionami. Meknes jest znane z uroczystości związanych między innymi z bractwem Aissawa. W niektórych miastach odbywają się procesje i spotkania na ulicach. W Salé organizowany jest „konwój świec”, czyli procesja z lampami, świecami oraz drewnianymi konstrukcjami przypominającymi minarety. Jej uczestnicy śpiewają madih i biorą udział w uroczystościach wspólnotowych.

Ważną częścią Mawlid są również wspólne posiłki. Menu zależy od regionu i rodziny, ale w Maroku pojawiają się między innymi:

• Asida – kasza manna gotowana na wodzie z solą, podawana z masłem, miodem, cukrem pudrem lub cynamonem.
• Baghrir i msemen – rodzaje marokańskich placków często serwowanych rano.
• Harira i hassoua – zupy przygotowywane w różnych lokalnych wersjach.
• Kuskus, rfissa, pastilla i briouate – dania obecne na świątecznych stołach w zależności od regionu.

W Polsce Mawlid jest obecny między innymi w tradycji polskich Tatarów, którzy nazywają tę uroczystość Miełludem. Spotkania w meczetach służą nie tylko pamięci o Mahomecie, lecz także podtrzymywaniu więzi niewielkiej społeczności muzułmańskiej.

Co Mawlid oznacza dla podróżnych?

W państwach, w których święto ma status publiczny, jego skutki są widoczne w codziennym funkcjonowaniu miast. W Maroku w okresie Mawlid mogą być zamknięte szkoły, urzędy, biura i część sklepów. Nie oznacza to, że każda placówka ma ustawowy obowiązek przerwania pracy. Często jest to powszechna praktyka wynikająca z lokalnego kalendarza i decyzji właścicieli.

Dla podróżnych oznacza to konieczność wcześniejszego zaplanowania zakupów, transportu i spraw urzędowych. W mniejszych miejscowościach wybór otwartych sklepów może być ograniczony bardziej niż w dużych miastach. Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić oficjalne dni wolne oraz lokalne informacje dotyczące konkretnego regionu.

Data Mawlid zależy od kalendarza księżycowego, a zakres zamknięć może różnić się między państwami i miejscowościami.

Mawlid an-Nabi łączy pamięć o Mahomecie z lokalnymi zwyczajami, muzyką, wspólnymi posiłkami i życiem wspólnotowym. Jego znaczenie nie jest jednakowe w całym islamie: dla jednych jest ważną tradycją religijno-kulturową, dla innych przykładem bidah, czyli praktyki niewprowadzonej przez pierwotną tradycję islamu.