Co oznacza święto Sukkot i jak jest obchodzone?

Sukkot, czyli Święto Szałasów, to siedmiodniowe święto upamiętniające wędrówkę Izraelitów przez pustynię po wyjściu z Egiptu. Jego centrum stanowi suka – tymczasowy szałas, który przypomina o kruchości życia, potrzebie zaufania Bogu i powrocie do prostszych warunków. Święto łączy pamięć historyczną z radością z plonów, wspólnotą i gościnnością.

Czym jest Sukkot i skąd pochodzi jego nazwa?

Nazwa Sukkot pochodzi od hebrajskiego słowa suka, oznaczającego szałas, namiot lub tymczasowe schronienie. W języku polskim święto nazywa się najczęściej Świętem Szałasów albo Świętem Namiotów. Dawniej spotykano także określenie Święto Kuczek.

Sukkot trwa siedem dni, od 15 do 21 dnia miesiąca Tiszri. Jest jednym z trzech biblijnych świąt pielgrzymich, obok Pesach i Szawuot. W czasach Świątyni Jerozolimskiej pielgrzymi przybywali do Jerozolimy, przynosząc dary z tegorocznych plonów.

Podstawowe znaczenie święta wynika z biblijnego nakazu upamiętnienia wędrówki Izraelitów po wyjściu z Egiptu. Przez czterdzieści lat żyli oni na pustyni w warunkach pozbawionych trwałego domu. Sukkot przypomina o tym doświadczeniu, ale nie ma charakteru żałobnego. W tradycji żydowskiej jest określane jako Zman Simchatenu, czyli „czas naszej radości”.

Święto ma również wymiar rolniczy. W Biblii i późniejszej tradycji wiąże się je z Chag Haasif, „Świętem Zbiorów”, przypadającym po zakończeniu jesiennych prac polowych. Radość z plonów łączy się więc z wdzięcznością za ochronę, pożywienie i możliwość zamieszkania w bezpiecznym domu.

Dlaczego buduje się sukę?

Suka jest tymczasowym szałasem wznoszonym na czas święta. Jej konstrukcja ma przypominać zarówno pustynne schronienia Izraelitów, jak i zależność człowieka od Bożej opieki. Przeniesienie części codziennego życia do lekkiej, nietrwałej budowli pozwala spojrzeć inaczej na stały dom, zgromadzone dobra i poczucie bezpieczeństwa.

Tradycyjna suka ma co najmniej trzy ściany oraz dach nazywany sechach. Powinien on być wykonany z materiału roślinnego, na przykład gałęzi, liści, trzciny lub bambusa. Dach nie może tworzyć szczelnego zamknięcia. Przez jego prześwity powinno być widać niebo, a nocą także gwiazdy. Tymczasowość szałasu nie oznacza więc braku ochrony, lecz przypomina, że ludzkie bezpieczeństwo nie jest całkowicie zależne od materialnych zabezpieczeń.

Współcześnie suki powstają na podwórkach, w ogrodach, przy synagogach, na tarasach i balkonach. Wnętrze ozdabia się owocami, kwiatami, gałązkami, tkaninami i rysunkami. Najważniejsze zwyczaje związane z suką obejmują:

• spożywanie w niej świątecznych posiłków, często co najmniej jednego każdego dnia,
• spędzanie czasu z rodziną i wspólnotą, naukę oraz modlitwę,
• nocowanie w szałasie przez osoby, które podejmują taką praktykę,
• ozdabianie wnętrza jako wyraz radości i świątecznej gościnności.

Suka nie jest zatem wyłącznie miejscem do spania. Dla wielu osób staje się na tydzień drugim domem, w którym je się, rozmawia, modli i przyjmuje gości.

Arba Minim – cztery gatunki roślin

Drugim ważnym elementem obchodów jest Arba Minim, czyli „cztery gatunki”. Tworzą je liście palmy daktylowej, mirt, wierzba oraz etrog, owoc przypominający cytrynę. Podczas nabożeństw odmawia się modlitwy pochwalne, między innymi Psalmy 113–118, i potrząsa wiązką w różnych kierunkach, także w górę i w dół. Gest ten wyraża wiarę w Bożą obecność obejmującą cały świat.

Wspólne trzymanie wszystkich roślin podkreśla, że wspólnota nie składa się z ludzi identycznych. Każdy wnosi inne cechy, a całość ma znaczenie dopiero wtedy, gdy poszczególne elementy pozostają razem.

Siódmy dzień święta to Hoszana Rabba, nazywany „Wielką Hoszaną”. W synagodze uczestnicy wielokrotnie okrążają bimę z Arba Minim i zwojami Tory, odmawiając modlitwy o wybawienie oraz deszcz. W niektórych tradycjach pod koniec obrzędu uderza się wiązką wierzb o podłogę. Gest ten symbolicznie łączy oczyszczenie z nadzieją na deszcz i przyszły urodzaj.

Uszpizin i gościnność podczas Sukkot

W tradycji mistycznej sukę odwiedzają Uszpizin, czyli siedmiu duchowych gości. Każdemu dniowi święta przypisuje się jedną z biblijnych postaci:

• Abraham
• Izaak
• Jakub
• Józef
• Mojżesz
• Aaron
• Dawid

Uszpizin przypominają, że świętowanie nie powinno ograniczać się do zamkniętego grona rodziny. Do stołu zaprasza się przyjaciół, osoby samotne, ubogie i potrzebujące. Gościnność jest częścią duchowego sensu święta, podobnie jak dzielenie się jedzeniem i radością. Na świątecznych stołach pojawiają się między innymi potrawy słodkie, owoce oraz dania faszerowane, takie jak pierogi, gołąbki czy nadziewana ryba.

Szmini Aceret i Simchat Tora

Po siedmiu dniach Sukkot następuje Szmini Aceret, czyli „ósmy dzień zgromadzenia”. W diasporze łączy się z nim święto Simchat Tora, „radość Tory”. Oznacza ono zakończenie rocznego cyklu czytania Tory i rozpoczęcie go od początku.

Simchat Tora ma szczególnie radosny charakter. W synagogach wynosi się zwoje Tory, obchodzi z nimi przestrzeń modlitwy, śpiewa i tańczy. W ten sposób okres jesiennych świąt przechodzi od refleksji i skruchy do radości, wdzięczności oraz odnowienia więzi ze wspólnotą i Torą.

Sukkot przypomina więc jednocześnie o pustyni, zbiorach, kruchości ludzkiego życia i sile wspólnoty. Suka pokazuje wartość schronienia, Arba Minim wyraża jedność różnych ludzi, a zwyczaj zapraszania gości nadaje świętu wymiar społeczny.